The Cultural ‘Enteropathogenic vibrio’  in foods

บทนำทั่วไป
Vibrio เป็นแบคทีเรียอีกชนิดหนึ่งที่มีการกระจายโรคอย่างแพร่หลายทางอาหารและน้ำเชื้อมีรูปร่างต่างจาก Salmonella คือ เป็นท่อนโค้ง (curve rod) ย้อมติดสีแกรมลบ มีแฟลเจลลาที่ขั้ว 1 เส้น V. cholerae เป็นสาเหตุของอหิวาตกโรค ซึ่งเป็นโรคที่มีการระบาดอยู่เสมอ แม้ว่าจะมีวัคซีนใช้แล้วก็ตาม อาการของโรคคือ ท้องร่วงอย่างรุนแรง อุจจาระมีลักษณะเหมือนน้ำซาวข้าว มักมีแมลงวันเป็นพาหะ     V. parahaemolyticus และ V. vulnificus  ตรวจพบได้ในอาหารทะเล เป็นสาเหตุของโรคท้องร่วงภายหลังการบริโภคอาหารทะเลที่มีเชื้อเจริญอยู่ V. vulnificus ยังสามารถเข้าสู่กระแสโลหิตได้ดีจึงทำให้เกิดโรคโลหิตเป็นพิษ (septicaemia) อยู่เสมอ มีอาการไข้ หนาวสั่น

วัสดุและอุปกรณ์
1. Alkali peptone water pH 8.4-8.5(B398/500g) ทั้งชนิดที่ไม่ใส่ และไม่ใส่  NaCl 3%
2. อาหารเลี้ยงเชื้อ Thiosulfate citrate bile salt sucrose agar (TCBS) (BW766/500g)ทั้งชนิดที่ไม่ใส่ และไม่ใส่ NaCl 3%
3. O1-polyvalent  antiserum
4. ตัวอย่างอาหาร
5. น้ำยาทดสอบ oxidase tetrametyl-p-phenylene diamine หรือ dimethyl-p-phenylene   diamine hydrochloride.
 เข้มข้น 1%
6. จานเพาะเชื้อที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว
7. ชุดย้อมสีแกรม(Gram’s Iodine BA027/100 ml,Gram’s Safranin BA028/100 ml,Gram’s Crystal violet  BA087/100 ml)
8. ปิเปตที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว

วิธีปฏิบัติ
1. เจือจางตัวอย่างอาหารให้มีความเจือจางเป็น 1:10 ด้วย Alkali peptone water  (B398/500g)
2. เติมตัวอย่างอาหาร 1 มิลลิลิตร ลงใน  Alkali peptone water pH 8.4-8.5(B398/500g) ทั้งชนิดที่ไม่ใส่ และใส่ NaCl 3%  แล้วบ่มที่อุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียส นาน 18 ชั่วโมง
3. นำเชื้อจากข้อ 2 มา 1 มิลลิลิตร ใส่จานเพาะเชื้อที่ปราศจากเชื้อ แล้วเติมอาหารเลี้ยงเชื้อ Thiosulfate citrate bile salt sucrose agar (TCBS) (BW766/500g) ลงไป 15-18 มิลลิลิตร กระจายเชื้อและอาหารเลี้ยงเชื้อให้เข้ากันดี บ่มที่อุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียส นาน 18-24 ชั่วโมง
4. ทำเช่นเดียวกับข้อ 3 แต่ใช้ TCBS ที่ใส่เกลือแทน
5. ตรวจหาโคโลนีที่ต้องการจากการเพาะเชื้อในข้อ 3 คือ โคโลนีสีเหลืองเนื่องจากการใช้ซูโครส นำไปย้อมสีแกรม V. cholerae มีรูปร่างเป็นท่อนโค้ง (curve rod) ย้อมติดสีแกรมลบ
6. ตรวจหาโคโลนีที่ต้องการจากการเพาะเชื้อในข้อ 4    V. parahaemolyticus และ V. vulnificus มีโคโลนีสีเขียว มีรูปร่างเป็นท่อนโค้ง (curve rod)  ย้อมติดสีแกรมลบ
7. นำเชื้อมาทดสอบ oxidase โดยการ หยดน้ำยา tetrametyl-p-phenylene diamine หรือ dimethyl-p-phenylene diamine hydrochloride. ลงกระดาษกรอง Whatman No.2  แล้วนำเชื้อมาเต็มห่วงเขี่ยเชื้อ ละเลงบนหยดน้ำยา ถ้าให้ผลบวกจะเกิดสีม่วงถึงสีดำภายใน 15 วินาที ถ้าให้ผลลบ สีจะไม่เปลี่ยนแปลง เชื้อ Vibrio ต้องให้ผลบวก
8. นำเชื้อที่มีลักษณะตามต้องการมาทดสอบสมบัติทางชีวเคมีโดยการใช้อาหาร TSI และ LIM
9. นำเชื้อ V. cholerae ที่ได้มาทดสอบกับ O1-polyvalent antiserum

****หมายเหตุ  บทความนี้ไม่สามารถใช้อ้างอิงเชิงวิชาการ****
***บริษัทฯใคร่ขอขอบพระคุณอาจารย์ สุมาลี  เหลืองสกุล     จุลชีววิทยาทางอาหาร     ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์หนังสือและเราไม่มีเจตนาจะแสวงหาประโยชน์อื่นนอกจากให้ผู้ใช้เกิดประโยชน์ในการเลือกใช้สินค้าเท่านั้น
***บริษัทฯขอสงวนสิทธิ์ในการเปลี่ยนแปลง แก้ไขเพิ่มเติม เพื่อความสะดวกในการศึกษา****

บรรณานุกรม
สุมาลี  เหลืองสกุล  2539   จุลชีววิทยาทางอาหาร    ฉบับปรับปรุงใหม่ โรงพิมพ์ชัยเจริญ กรุงเทพฯ Barnett, H.L. 1955. Illustrated Genera of Imperfect Fungi. Burgess, Minneapolis. Collins, C.H.;P.M, Lyne. And J.M Grange. 1995.
            Microbiology. Difco Laboratories incorporated Detroid Michigan . USA.  DiLiello, L.R 1982. Methods in Food and Dairy Microbiology. AVI Publishing Company, Inc
Principle and Specific Application. Oxford: Blackwell Scientific  Publications. Johnson, T.R.; C.L. Case.1989.  Laboratory Experiments in Microbiology. Brief ed., Second ed. The benjamin/ Cummings Publishing Company. Inc. New York.